De Nederlandse wet biedt de mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden gratis te trouwen zonder wachtlijst. Zo is elke gemeente in Nederland verplicht om twee keer per week een gratis huwelijk aan te bieden. Vaak is één van deze dagen de maandag. In deze blog lees je waar trouwen op maandag gratis is en wat je daarvan kunt verwachten.
Waar kun je gratis trouwen in Nederland?
In Nederland is het standaardmoment voor gratis trouwen op maandagochtend. In veel gemeenten zijn er echter ook op andere dagen mogelijkheden om gratis te trouwen. De exacte tijden en regels verschillen dus per gemeente. Hier zijn een aantal voorbeelden van gemeenten waar je in ieder geval op maandag gratis kunt trouwen:
- Gemeente Leeuwarden: maandagochtend om 9:00, 9:15 en 9:30 in het gemeentehuis (met een wachtlijst van 6 tot 9 maanden).
- Gemeente Assen: maandagochtend om 9:00 en 9:30 in het stadhuis (met een wachtlijst van ongeveer 6 maanden).
- Gemeente Utrecht: maandagochtend om 10:00 en 10:30 op het stadskantoor (met een wachtlijst van ongeveer 9 maanden).
- Gemeente Den Haag: maandagochtend om 9:00 en 9:15 bij Trouwlocatie Centrum (met afwisselende wachttijden).
- Gemeente Middelburg: maandagochtend om 10:00 en 10:15 in het stadskantoor (met een wachtlijst van 3 tot 6 maanden).
- Gemeente Maastricht: maandagochtend om 9:00 en 9:15 op locatie Touwkamer Mosae Forum (met een wachtlijst van 8 tot 10 maanden).
Let op! Om in een bepaalde gemeente te kunnen trouwen, dient minimaal één van jullie inwoner te zijn van de betreffende gemeente.

Wettelijke basis en algemene voorwaarden
Om in een gemeente gratis te kunnen trouwen, dient de betreffende gemeente aan een aantal voorwaarden te voldoen. Zo schrijft de overheid dat elke gemeente met meer dan 10.000 inwoners minstens twee momenten per week moet aanbieden waarop trouwen gratis kan plaatsvinden. Dit zijn vaak minder populaire tijdstippen, zoals maandagochtend rond 9:00 uur. Daarnaast is het belangrijk dat je voldoet aan de standaardeisen voor een huwelijk in Nederland:
- Jullie zijn beiden 18 jaar of ouder;
- Jullie zijn beiden ongehuwd of hebben geen geregistreerd partnerschap;
- Jullie staan niet onder curatele of jullie hebben toestemming van de curator;
- Jullie zijn geen directe familie.
Kan gratis trouwen ook zonder wachtlijst?
Een veelgehoorde klacht over gratis trouwen is dat de wachttijden vaak erg lang zijn. De vraag naar een gratis huwelijk is enorm groot, waardoor de gemiddelde wachttijd vaak minimaal 2 tot 3 maanden is, maar ook kan oplopen tot 9 of zelfs 10 maanden. Goed om te weten is dat in kleinere gemeenten de wachttijden vaak een stuk korter zijn, of zelfs helemaal niet van toepassing zijn. Hoe groter de gemeente, hoe langer de wachtlijst. Zo zie je in het zuidelijke Limburg bijvoorbeeld dat van de 31 gemeenten, 12 gemeenten géén wachtlijst hebben. Gratis trouwen zonder wachtlijst kan over het algemeen dus makkelijker in kleinere steden, maar soms moet je ook gewoon een beetje geluk hebben.
Waarom kiezen voor gratis trouwen?
De kosten voor een bruiloft kunnen snel oplopen. Zelfs voor een kleine en intieme bruiloft met 50 gasten dien je rekening te houden met een budget van € 7.500 tot ongeveer € 12.000. De locatie- en ceremoniekosten zijn een groot deel van de totaalkosten. Om ervoor te zorgen dat iedereen, ongeacht inkomen, een huwelijk moet kunnen sluiten, is trouwen op maandag gratis in de meeste Nederlandse gemeenten. Trouwen op maandag komt daarom steeds vaker voor. Stellen geven namelijk liever hun geld uit aan andere onderdelen van de bruiloft of uit praktische overwegingen wanneer het huwelijk vooral een formaliteit is.

Op maandag trouwen is dus vaak gratis omdat het wordt gezien als een sobere juridische plechtigheid. Hier is vaak beperkte ruimte voor gasten, verzorgt de lokale trouwambtenaar geen toespraak en duurt de ceremonie doorgaans ongeveer 10 tot 15 minuten. Wil je op maandag gratis trouwen, maar toch groots uitpakken? Organiseer dan zelf na de plechtigheid een bijeenkomst met gasten, zoals een borrel, lunch of diner en in de avond een spetterend feest.
Hoe ziet een gratis huwelijk eruit?
Een gratis huwelijk is een stuk ‘soberder’ dan een uitgebreide ceremonie. De plechtigheid vindt meestal plaats in een spreekkamer of vergaderkamer van het gemeentehuis. Vaak is er geen muziek en worden geen uitgebreide toespraken gegeven. Ook wordt de trouwambtenaar door het gemeentehuis toegewezen en kun je deze dus niet zelf kiezen. De ceremonie duurt vaak maar kort, zo’n 10 tot 15 minuten. Ook hebben gemeenten vaak beperkingen op het aantal aanwezigen. Zo kan het dus zijn dat enkel de getuigen aanwezig mogen zijn of een klein aantal gasten. Het idee van een gratis ceremonie gaat vooral over de wettelijke en formele handeling. Het feestelijke en ceremoniële karakter ontbreekt hierbij dus.
Welke dag is gratis trouwen nog meer in Nederland?
Niet in elke gemeente kun je op maandag gratis trouwen. Elke gemeente biedt andere dagen en tijdstippen aan. Zo is in sommige gemeenten bijvoorbeeld de dinsdag of woensdag de vaste dag. Ook is het niet altijd in de ochtend. De mogelijkheid voor een gratis ceremonie vindt ook wel eens plaats in de middag.
Gratis trouwen is dus mogelijk, maar de exacte invulling verschilt per gemeente. Hierbij gaat het om een korte en sobere ceremonie die enkel is bedoeld om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen, zonder luxe of uitgebreide huwelijk. Wil je toch iets feestelijks? Dat kan! Organiseer dan nog een feest of kies voor een bescheiden samenkomst met geliefden.
